Türkiye’de şirket kurmak veya bir şirkete ortak olmak isteyen yabancıların en sık karşılaştığı sorulardan biri, şirket ortağı olmalarının Türkiye’de çalışabilmeleri için yeterli olup olmadığıdır.
Özellikle yabancı sermayeli şirketlerde, “Şirketin ortağıysam ayrıca çalışma izni almam gerekir mi?”, “Beş Türk vatandaşı çalıştırmak zorunda mıyım?” veya “Şirketin sermayesi belirli bir tutarın üzerinde mi olmalı?” gibi sorular uygulamada sıkça gündeme gelmektedir.
Şirket ortağı olmak ile Türkiye’de fiilen çalışmak ise hukuken aynı şey değildir.
Yabancı Bir Kişi Türkiye’de Şirket Ortağı Olabilir mi?
Yabancı gerçek kişiler, mevzuatta öngörülen koşullar çerçevesinde Türkiye’de şirket kurabilir veya mevcut bir şirkete ortak olabilirler. Ancak bir şirkete ortak olmak, tek başına o kişiye Türkiye’de çalışma hakkı vermez. Nitekim yargı kararlarında da yabancıların Türkiye’de bağımlı veya bağımsız olarak çalışabilmeleri için gerekli çalışma izninin bulunması gerektiği vurgulanmaktadır. Örneğin Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 27.05.2021 tarihli kararında, yabancının bir işveren yanında çalışabilmesi için ilgili makamlardan çalışma izni alınması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
Dolayısıyla yabancı kişinin bir şirkette pay sahibi olması ile o şirkette fiilen çalışması veya şirketi yönetmesi birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Yabancı Şirket Ortağı Aynı Zamanda Müdür Olabilir mi?
Özellikle limited şirketlerde yabancı ortağın şirket müdürü olarak atanıp atanamayacağı da merak edilmektedir.
Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06.06.2024 tarihli kararında bu konu açıkça ele alınmıştır. Mahkeme, yabancı bir limited şirket ortağının şirket müdürü olabileceğini; ancak Türkiye’de çalışabilmesi için çalışma izni alması gerektiğini belirtmiştir.
Bu nedenle;
şirkete ortak olmak şirket müdürü olmak Türkiye’de fiilen çalışmak
birbirinden farklı hukuki sonuçlar doğurabilmektedir.
“5 Türk Vatandaşı Çalıştırma Şartı” Her Durumda Geçerli mi?
Yabancıların çalışma izni konusunda en çok bilinen şartlardan biri, işyerinde belirli sayıda Türk vatandaşının istihdam edilmesine ilişkin kriterdir.
Ancak bu kriter değerlendirilirken önemli bir ayrım yapılmalıdır.
İncelenen yargı kararlarında “Her yabancı şirket ortağı çalışma izni alabilmek için mutlaka 5 Türk vatandaşı çalıştırmalıdır.” şeklinde genel ve mutlak bir yargısal kural ortaya konulmamaktadır. Raporda incelenen Danıştay kararlarından birinde şirkette yalnızca bir Türk vatandaşının çalışıyor olması karşı oy gerekçesinde değerlendirilmiş olsa da, bu durum Daire çoğunluğu tarafından genel bir “5 kişi şartı” olarak kabul edilmemiştir.
Bu noktada çalışma izni başvurularında kanun hükümleri ile idarenin güncel değerlendire kriterlerini birbirinden ayırmak önem taşımaktadır.
Şirketin En Az 500.000 TL Sermayesi Olması Zorunlu mu?
Benzer bir tartışma şirket sermayesi bakımından da bulunmaktadır.
İncelenen yargı kararlarında 500.000 TL ödenmiş sermaye tutarının çalışma izni verilmesi için genel ve değişmez bir yasal şart olduğu doğrulanmamaktadır. Bazı ticaret hukuku kararlarında 500.000 TL sermaye tutarı geçmekle birlikte, bu rakamların ilgili şirketlerin somut sermaye yapısına ilişkin olduğu görülmektedir.
Anayasa Mahkemesinin yabancı yatırımlara ilişkin değerlendirmesinde de yabancı yatırımcılar açısından özel bir asgari sermaye miktarı öngörülmediğine ve şirketler bakımından genel sermaye kurallarının uygulandığına ilişkin tespitlere yer verilmiştir.
Dolayısıyla internette karşılaşılan parasal sınırların, hangi mevzuata veya idari uygulamaya dayandığı ve başvuru tarihinde hâlen geçerli olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
Yabancı Ortağın Şirkette En Az %20 Pay Sahibi Olması Gerekir mi?
Uygulamada karşılaşılan bir diğer bilgi de yabancı şirket ortağının şirkette en az %20 oranında paya ve belirli bir asgari pay değerine sahip olması gerektiği yönündedir.
İncelenen yargı kararlarında %20 pay ve 100.000 TL pay değeri ölçütlerinin çalışma izninin genel koşulu olduğunu ortaya koyan bir karar tespit edilmemiştir. Raporda bu oran ve tutarların bazı kararlarda şirketlerin kendi ortaklık ve hisse uyuşmazlıkları kapsamında geçtiği belirtilmektedir.
Bu nedenle yabancı ortakların çalışma izni başvurularında yalnızca internette yer alan rakamlara dayanarak hareket edilmesi sağlıklı olmayacaktır.
Mahkemeler Neye Dikkat Ediyor?
İdari yargıya yansıyan bazı uyuşmazlıklarda şirketin ülke ekonomisine ve yerel istihdama katkısı çalışma izni değerlendirmesi kapsamında gündeme gelmiştir.
Örneğin Danıştay 10. Dairesinin 17.03.2021 tarihli kararına konu olayda, yabancı şirket müdürünün çalışma izni başvurusu şirketin ülke ekonomisine ve yerel istihdama katkısının yeterli olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; buna karşı verilen iptal kararı Danıştay tarafından onanmıştır.
Benzer şekilde başka bir uyuşmazlıkta şirketin zarar etmesi ve ulusal ekonomiye katkısının bulunmadığı yönündeki iddialara rağmen, çalışma iznine ilişkin işlemi iptal eden mahkeme kararı hukuka uygun bulunmuştur.
Bu kararlar, çalışma izni değerlendirmelerinin yalnızca tek bir rakama veya şirket sermayesine indirgenemeyeceğini göstermesi bakımından önemlidir.
Sonuç: Yabancı Ortaklar Çalışma İzni Konusunda Nelere Dikkat Etmeli?
Yabancı bir kişinin Türkiye’de şirket kurabilmesi veya bir şirkete ortak olabilmesi, o kişiye otomatik olarak Türkiye’de çalışma hakkı sağlamaz. Şirket ortağının veya müdürünün Türkiye’de fiilen çalışacak olması halinde çalışma izni yükümlülüğünün ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Öte yandan 5 Türk vatandaşı istihdamı, 500.000 TL sermaye, %20 ortaklık oranı ve belirli bir asgari pay değeri gibi kriterlerin her olayda doğrudan ve değişmez birer yargısal kural olduğu sonucuna varmak doğru değildir. Nitekim yapılan içtihat araştırmasında bu özel eşiklerin hukuki bağlayıcılığı incelenen mahkeme kararları üzerinden doğrulanamamıştır.
Bu nedenle çalışma izni başvurusu yapılmadan önce yabancının şirketteki konumu, ortaklık oranı, şirketin faaliyet yapısı, istihdam durumu ve başvuru tarihinde yürürlükte bulunan Bakanlık kriterleri birlikte değerlendirilmelidir.
Kısacası: Yabancıların çalışma izni konusunda internette yer alan birkaç rakama bakılarak “izin alınabilir” veya “izin alınamaz” sonucuna varılması yanıltıcı olabilir. Her başvurunun kendi koşulları içerisinde ve güncel mevzuat ile idari uygulamalar dikkate alınarak değerlendirilmesi, olası ret kararlarının ve zaman kaybının önüne geçilmesi açısından önemlidir.